Zmień język

Mniej znaczy więcej – Dieter Rams

Na fali popularności industrialnego i minimalistycznego dizajnu, przedstawiam Wam sylwetkę człowieka, który jest idolem Jonathana Ive’a.

 

 

Urodzony 1932 roku, niemiecki projektant Dieter Rams przez blisko 40 lat związany był z firmą Braun. Młodemu pokoleniu może wydać się to zaskakujące, ale ta znana niemiecka firma nie zawsze zajmowała się produkcją samych tylko golarek, prostownic do włosów czy mikserów kuchennych. W jej ofercie znajdowały się wysokiej jakości radioodbiorniki, kalkulatory, zestawy głośnikowe, gramofony, odtwarzacze kasetowe oraz CD i różnego rodzaju inne akcesoria.

Dieter Rams na początku swojej kariery wcale nie zajmował się dizajnem. Studiował on architekturę oraz projektowanie wnętrz w Werkkunstschule Wiesbaden w międzyczasie ucząc się zawodu stolarza. W roku 1955 zatrudnił się jako architekt w firmie Radio Braun (tak nazywał się wcześniej koncern Braun). Chwilę potem nastąpiła dość trudna sytuacja na rynku i w 1956 roku zaczęto przydzielać mu zlecenia z zakresu dizajnu produktowego. W tamtym okresie firma Braun niezbyt liczyła się na rynku. Konkurencja w postaci Grundiga, Telefunkena czy Saby miała zdecydowanie wyższą pozycję.

 

 

Jednak w następnych latach w wyniku poważnego zaangażowania się firmy w dizajn, Braun zaczął stopniowo doganiać konkurencję. Dział projektowy został rozbudowany i w 1961 roku kierownictwo nad nim powierzono Dieterowi Ramsowi. Oprócz samego wzornictwa przemysłowego Braun zaangażował się w poprawienie wizerunku marki, co także odegrało znaczącą rolę.

Jak to często przewrotnie bywa, Dieter Rams mimo iż stworzył wiele charakterystycznych produktów, które czystością formy i prostotą obsługi urzekły niejednego, osobiście bardziej zaangażowany był w dizajn technologiczny:

„Zawsze interesowały mnie nowe kombinacje materiałowe. Zadawałem więc sobie pytanie, jak łączyć ze sobą delikatne i mocne tworzywa, na przykład przy projektowaniu obudowy maszynki do golenia. W tym przypadku rozwiązanie polegało na technologii podwójnego wtrysku i udało nam się przekonać zarząd Brauna, żeby taką technologię wprowadził, co przecież wiązało się z inwestycjami. Potem przedsiębiorstwo zgłosiło nawet kilka patentów i zyskało przewagę nad konkurencją, co było jeszcze istotniejsze. Te doświadczenia pozwalają mi mówić o dizajnie technologicznym, który dla moich koncepcji innowacyjnych jest – nawet dziś jeszcze – ważniejszy niż aspekty formalne.”

W jego przypadku fascynuje nieugiętość, konsekwencja, odwaga, jak również cierpliwość względem ducha czasu. W latach w 80-tych, gdy większość była pod wpływem tzw. „nowego niemieckiego dizajnu”, jego projekty nie zawsze zyskiwały powszechną aprobatę.
Jednak dla Ramsa w ostatecznym rozrachunku liczyła się zawsze jakość. Dzięki temu dzisiaj, bardziej niż kiedykolwiek wcześniej może on promieniować spokojną wiarą w siebie i nazywać rzeczy po imieniu. W roku 2002 podczas przeprowadzonego z nim wywiadu, na pytanie „Czego brakuje dzisiejszemu dizajnowi?” odpowiedział:

„Odwaga jest tym, czego mi dziś szczególnie brakuje – i przede wszystkim mam na myśli odwagę przedsiębiorców. Już prawie nie ma takich śmiałych przemysłowców, jak Hans Knoll, Adriano Olivetti, Klaus Jürgen Maack, czy też Jürgen Werner Braun. Coraz mniej takich, jak oni. Odwaga braci Braun bardzo nam pomogła w czasach przełomu. Dla nas, dizajnerów, okazywanie odwagi nie było wtedy, i nie jest też dziś, jakąś szczególnie wielką sztuką, ale z przedsiębiorcami jest zupełnie inaczej.”

Dieter Rams jest także autorem powszechnie znanych 10 też dotyczących projektowania, które po raz pierwszy sformułował w połowie lat 80-tych. Poniżej znajduje się ich wersja z 1995 roku poprawiona o szczegóły z roku 2002:

1. Dobry dizajn jest innowacyjny.

Możliwości innowacji nie wyczerpują się. Rozwój technologii ciągle dostarcza nowych punktów wyjściowych dla innowacyjnych koncepcji, które optymalizują wartość użytkową produktu. Trzeba jednak pamiętać, iż innowacyjne wzornictwo powstaje zawsze w związku z innowacyjną techniką i nie może być celem samym w sobie.

2. Dobry dizajn czyni produkt użytecznym.

Produkt kupuje się, aby go wykorzystywać. Powinien on spełniać pewne określone funkcje – oprócz funkcji prymarnych, również uzupełniające funkcje psychologiczne i estetyczne. Dobry dizajn optymalizuje użyteczność i pomija wszystko to, co nie służy temu celowi lub jest z nim sprzeczne.

3. Dobry dizajn jest estetyczny.

Jakość estetyczna produktu jest integralnym aspektem jego użyteczności. Przedmioty, którymi się codziennie posługujemy, kształtują nasze intymne otoczenie i wpływają na nasze samopoczucie. Piękne może być jednak tylko to, co jest dobrze wykonane.

4. Dobry dizajn czyni produkt zrozumiałym.

Dobry dizajn w przekonujący sposób wyjaśnia strukturę produktu. I więcej jeszcze: potrafi sprawić, by produkt przemówił. W najlepszym przypadku produkt wyjaśnia się sam.

5. Dobry dizajn jest uczciwy.

Dobry dizajn nie sprawia, iż produkt wydaje się bardziej innowacyjny, użyteczny i wartościowy, niż jest w rzeczywistości. Nie próbuje manipulować użytkownikiem przy pomocy obietnic, których nie może spełnić.

6. Dobry dizajn jest dyskretny.

Produkty, które służą określonemu celowi, mają charakter narzędzia. Nie są obiektami dekoracyjnymi, ani dziełami sztuki. Dizajn powinien więc być neutralny, pozostawiać przedmioty w cieniu, a człowiekowi dawać pole do samourzeczywistnienia.

7. Dobry dizajn jest ponadczasowy.

Dobry dizajn nie hołduje modom i dlatego też nigdy nie sprawia wrażenia przestarzałego. W przeciwieństwie do haute couture, potrafi przetrwać długie lata nawet we współczesnym społeczeństwie, które nie przywiązuje się do przedmiotów codziennego użytku.

8. Dobry dizajn jest konsekwentny aż do najmniejszego detalu.

Niczego nie można pozostawiać samowoli i przypadkowi. Dokładność i rzetelność projektowania są w końcu wyrazem szacunku dla użytkownika.

9. Dobry dizajn jest przyjazny dla środowiska.

Dizajn ma duże znaczenie dla środowiska. Dizajn produktowy musi uwzględniać oszczędzanie zasobów naturalnych oraz minimalizację fizycznego i wizualnego zanieczyszczenia środowiska.

10. W dobrym dizajnie jest tak mało dizajnu, jak to tylko możliwe.

Im mniej dizajnu, tym większy jego ciężar gatunkowy, bo koncentruje się on na tym, co najistotniejsze, a nie przeładowuje produktów zbędnymi detalami. Powróćmy do pierwotnej czystości, do prostoty!

Dieter Rams pracował w Braunie nieprzerwanie do roku 1997, kiedy to udał się na zasłużoną emeryturę. Jednak w czasie w którym pracował dla Brauna, działał także jako samodzielny projektant. Od roku 1957 – najpierw dla firmy Otto Zapf a później dla Vitsoe – zaprojektował meble, które wtedy wyznaczały trendy i które do dziś są produkowane (w międzyczasie lekko je przeprojektowano i uzupełniono o pewne detale). Do najbardziej znanych należy seria foteli „620” oraz system regałów „606”. Te i również wiele innych jego projektów, znajduje się dzisiaj w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku.

Poniżej kilka zdjęć najsłynniejszych projektów a zainteresowanych pozostałym sprzętem zapraszam pod poniższe linki do paru galerii:

dieterrams.tumblr.com
pinterest.com/dclaassens/dieter-rams

Polecam także film dokumentalny zatytułowany Objectified, dzięki któremu można przybliżyć sobie postać nie tylko Dietera Ramsa, ale również wielu innych wybitnych projektantów.

Radioodbiornik Braun T-1000. Wprowadzony został do sprzedaży w 1962 i szybko stał się ikoną projektowania z pod znaku Rams/Braun. Jego egzemplarz jest stałym elementem ekspozycji w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku.
Radio tranzystorowe Braun T3. Model przenośnego tranzystorowego radia, którego formą inspirował się Jonathan Ive projektując pierwszego iPoda.
Kalkulator Braun ET66
Telewizor Braun FS80
Zestaw Braun Audio 1M
Ścienna kolumna głośnikowa Braun L 450, magnetofon szpulowy Braun TG 60 i jednostka sterująca Braun TS 45
Radioodbiornik Braun RT 20
Braun SK4 PhonoSuper